Nướu là gì?
Nướu, hay còn được gọi là lợi, chính là phần niêm mạc sừng hóa có màu hồng bao quanh và bảo vệ răng trong khoang miệng. Nướu được nuôi dưỡng bởi rất nhiều động mạch nhỏ bắt nguồn từ các nhánh tách ra từ động mạch cảnh. Các dây thần kinh chi phối nưới bắt nguồn từ các nhánh thần kinh hàm dưới và các nhánh thần kinh hàm trên của dây thần kinh sinh ba. Nướu chính là một phần trong nha chu (có nhiệm vụ nâng đỡ và nuôi dưỡng của răng)
Nha chu là gì?
Nha chu là các mô đặc biệt quanh răng có hai chức năng chính là: bao phủ và nâng đỡ răng, bên cạnh đó các mô nha chu cũng giúp cho răng gắn chặt vào xương hàm trên và xương hàm dưới. Từ này (Periodontium) bắt nguồn từ các thuật ngữ tiếng Hy Lạp peri-, có nghĩa là "xung quanh" và -odont, có nghĩa là "răng". Theo đó, chúng ta có "periodontium" nghĩa là "xung quanh răng" hay theo phiên âm Hán - Việt chúng ta có "răng" là "nha" và "xung quanh" là "chu" từ đó có được "Nha chu". Nha chu cũng là một chuyên khoa trong ngành Răng Hàm Mặt, chuyên về chăm sóc các các thành phần trong nha chu bao gồm (nướu, dây chằng nha chu, cement răng và xương ổ răng) điều này giúp bảo vệ răng trên cung hàm từ đó có thể thực hiện chức năng ăn nhai tốt.
Viêm nướu là gì? Dấu hiệu? Nguyên nhân?
Viêm nướu là dạng bệnh nha chu nhẹ nhất. Bệnh khiến nướu đỏ, sưng và dễ chảy máu. Thường thì không khó chịu hoặc ít khó chịu ở giai đoạn này. May mắn thay, viêm nướu có thể hồi phục bằng phương pháp điều trị được thực hiện bởi các bác sĩ Răng Hàm Mặt kết hợp với việc chăm sóc tốt răng miệng tại nhà của bệnh nhân.
Mỗi trường hợp viêm nướu sẽ có những dấu hiệu bệnh khác nhau. Nhưng nhìn chung, các dấu hiệu thường gặp của bệnh nhân bị viêm nướu bao gồm:
- Nướu đỏ hoặc hơi đỏ.
- Xuất hiện tình trạng chảy máu khi chải răng hoặc dùng chỉ nha khoa.
- Khi chạm vào nướu cảm thấy mềm.
- Xuất hiện mủ trắng, vàng trên nướu.
- Có hiện tượng viêm (phù) hoặc sưng nướu
- Hơi thở có mùi khó chịu.
- Tụt nướu.
- Cảm giác đau nhức răng khi nhai.
Theo MSD Manual, nguyên nhân chính dẫn đến viêm nướu là do vệ sinh răng miệng kém, tạo điều kiện cho mảng bám và vi khuẩn tích tụ giữa nướu và răng. Khi đánh răng không kỹ hoặc không sử dụng chỉ nha khoa, tăm nước để làm sạch kẽ răng, các mảng bám sẽ đọng lại tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Trong trường hợp hệ miễn dịch cơ thể suy yếu, các vi khuẩn sẽ phát triển gây viêm nướu.
Tình trạng viêm mãn tính có thể làm bệnh viêm nướu trở nên trầm trọng, đặc biệt ở những bệnh nhân có yếu tố di truyền hoặc đang sử dụng thuốc (ví dụ thuốc cyclosporine, thuốc chống co giật và thuốc chặn kênh hấp thụ canxi).
Các nguyên nhân khác gây ra bệnh viêm nướu bao gồm: căng thẳng thần kinh, tuổi dậy thì, thiếu dinh dưỡng, nhiễm HIV, hút thuốc, lão hóa và thay đổi nội tiết tố.
Viêm nha chu là gì? Tác nhân làm trầm trọng bệnh?
Viêm nướu không được điều trị có thể tiến triển thành viêm nha chu. Theo thời gian, mảng bám có thể lan rộng và phát triển bên dưới đường viền nướu. Các độc tố do vi khuẩn trong mảng bám tạo ra sẽ gây kích ứng nướu và kích thích phản ứng viêm mãn tính, trong đó cơ thể về cơ bản sẽ tự chống lại chính mình, các mô và xương nâng đỡ răng bị phá hủy. Nướu tách khỏi răng, tạo thành các túi giữa răng và nướu có thể tạo thành một ổ nhiễm trùng. Khi bệnh tiến triển, các túi này sâu hơn và nhiều mô nướu và mô xương bị phá hủy hơn. Cuối cùng, răng bị lung lay và có thể rụng hoặc phải nhổ bỏ.
Chẩn đoán viêm nha chu thường được phân loại theo Giai đoạn (Stage) và Cấp độ (Grade). Sau khi bác sĩ nha chu tiến hành đánh giá kỹ lưỡng về trường hợp riêng của từng bệnh nhân, họ có thể xác định một giai đoạn từ nhẹ đến nghiêm trọng để mô tả mức độ cấp tính của bệnh. Ngoài ra, bác sĩ nha chu có thể xác định cấp độ thể hiện tốc độ tiến triển của bệnh và dự đoán đáp ứng đối với các điều trị.
Năm 2018, Viện Hàn lâm Nha chu Hoa Kỳ (American Academy of Periodontology) và Liên đoàn Nha chu Châu Âu (European Federation of Periodontology) đã tổ chức Hội thảo về Phân loại hệ thống cho các tình trạng và bệnh lý của nha chu và mô quanh Implant, thiết lập một phương pháp tiếp cận mới để chẩn đoán bệnh nha chu nhằm thay thế hệ thống được phát triển vào năm 1999. Hệ thống phân loại hiện tại đã được Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (American Dental Association) chấp thuận vào năm 2021.
Có nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau có thể góp phần vào sự phát triển và/hoặc tiến triển của bệnh nha chu:
Độ tuổi: Các nghiên cứu chỉ ra rằng người lớn tuổi có tỷ lệ mắc bệnh nha chu cao nhất. Dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh cho thấy hơn 70% người Mỹ từ 65 tuổi trở lên mắc một số dạng bệnh nướu răng.
Hút thuốc/Sử dụng thuốc lá: Việc sử dụng thuốc lá có liên quan đến nhiều căn bệnh nghiêm trọng như ung thư, bệnh phổi và bệnh tim, cũng như nhiều vấn đề sức khỏe khác. Người sử dụng thuốc lá cũng có nguy cơ mắc bệnh nha chu cao hơn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng thuốc lá có thể là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất trong sự phát triển và tiến triển của bệnh nha chu.
Di truyền: Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số người có thể dễ mắc bệnh nướu răng về mặt di truyền. Mặc dù có thói quen chăm sóc răng miệng tại nhà thường xuyên, những người này có thể có nhiều khả năng mắc bệnh nha chu hơn.
Stress: Stress có liên quan đến nhiều tình trạng nghiêm trọng như tăng huyết áp, ung thư và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Căng thẳng cũng là một yếu tố nguy cơ gây bệnh nha chu. Nghiên cứu chứng minh rằng căng thẳng có thể khiến cơ thể khó chống lại nhiễm trùng hơn, bao gồm cả bệnh nha chu.
Thuốc: Một số loại thuốc, chẳng hạn như thuốc tránh thai đường uống, thuốc chống trầm cảm và một số loại thuốc tim, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng của bạn. Cũng giống như việc bạn thông báo cho dược sĩ và các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe khác về tất cả các loại thuốc bạn đang dùng và bất kỳ thay đổi nào về sức khỏe tổng thể của bạn, bạn cũng nên thông báo cho bác sĩ nha chu của mình.
Nghiến răng: Nghiến răng có thể tạo ra lực quá mức lên các mô nâng đỡ của răng và có thể đẩy nhanh tốc độ phá hủy các mô nha chu này.
Các bệnh toàn thân khác: Các bệnh toàn thân khác ảnh hưởng đến hệ thống viêm của cơ thể có thể làm trầm trọng thêm tình trạng của nướu. Một số nghiên cứu đã chứng minh mối liên hệ giữa bệnh nha chu và các tình trạng khác, bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường và viêm khớp dạng thấp. Chúng ta sẽ tìm kĩ về các mối liên hệ này trong một bài viết khác nhé.
Dinh dưỡng kém hoặc béo phì: Một chế độ ăn ít chất dinh dưỡng quan trọng có thể làm suy yếu hệ thống miễn dịch của cơ thể và khiến cơ thể khó chống lại nhiễm trùng hơn. Vì bệnh nha chu bắt đầu như một bệnh nhiễm trùng, dinh dưỡng kém có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nướu của bạn. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng béo phì có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nha chu.
Tóm lại, viêm nướu và viêm nha chu có các triệu chứng và dấu hiệu gần tương tự nhau làm cho bệnh nhân khó mà phân biệt, khi được thăm khám lâm sàng chuyên sâu kết hợp với kết quả cận lâm sàng nếu phát hiện có sự suy yếu và phá hủy các mô xương bên dưới thì sẽ được bệnh lý đã ảnh hưởng đến nha chu. Do đó, nếu các bạn đang gặp các vấn đề về nướu răng như sưng, đỏ, hôi miệng thì đó chưa hẳn là viêm nướu, hãy đến ngay Nha khoa Thẩm mỹ Á - Âu để được thăm khám tận tình và kịp thời nhất.
