TẬT MÚT NGÓN TAY
Các thói quen răng miệng hay gặp ở trẻ nhỏ bao gồm: Thói quen mút ngón tay/mút ngón cái, mút núm vú giá, thói quen ở môi, đầy lưỡi, thờ miệng, cắn móng tay, cắn môi má, nghiễn răng, tự gây chấn thương. Các thói quen này ảnh hưởng đổi với răng, khớp cắn và cầu trúc xung quanh rất đa dạng phụ thuộc vào cường độ, tần suất và thời gian kéo dài của thỏi quen.
Trong bài viết này chúng ta cúng tìm hiểu về tật mút ngón tay ở trẻ nhé!
Mút ngón tay là một hành động phổ biến mà hầu hết trẻ em đều trải qua, đặc biệt là trong giai đoạn sơ sinh và những năm đầu đời. Đây là một hành vi tự nhiên của trẻ em, giúp chúng cảm thấy an toàn và thoải mái khi còn nhỏ. Khoảng 2/3 trẻ có thói quen nảy sẽ chấm dứt trước 5 tuổi (Helle and Havikko, 1974). Tuy nhiên, nếu thói quen này kéo dài, nó có thể gây ra một số tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe răng miệng và sự phát triển tổng thể của trẻ. Nghiên cứu cho thấy, mút ngón tay tổi thiểu 4- 6 giờ một ngày với lực trung bình sẽ gây nên di chuyển răng.
NGUYÊN NHÂN
Tìm kiếm sự an ủi: Mút ngón tay giúp trẻ cảm thấy an tâm và giảm bớt cảm giác lo lắng, đặc biệt khi trẻ gặp phải những thay đổi lớn như chuyển từ bú mẹ sang ăn dặm, hoặc trong những tình huống không quen thuộc. Ngôn tay đưa vào miệng dủ không đưa lại thức ăn nóng nhưng nó có thể thay thế cho người mẹ, giúp cho trẻ có một vật gì đó để bám vào và cho vào miệng. Vì thế, một số tác giả đã cho răng, mút ngón tay là một trong những dầu hiệu sớm nhất của sự độc lập với mẹ của trẻ.
Phản xạ tự nhiên: Ngay sau khi sinh ra, phản xạ nuốt được hình thành, nhờ phân xa nuổt mà đứa trẻ được no bụng. Đây là một phản xạ sinh lý giúp trẻ có thể bú mẹ hoặc bú bình để nhận dưỡng chất. Tuy nhiên, khi lớn lên, một số trẻ vẫn duy trì thói quen này.
Khám phá thế giới xung quanh: Trẻ em trong độ tuổi từ 6 tháng đến 2 tuổi rất tò mò và thích khám phá cơ thể của mình. Mút ngón tay có thể là cách mà trẻ cảm thấy an toàn và thoải mái khi không có gì khác để làm.
TRIỆU CHỨNG
Phần lớn trẻ đều ngừng mút tay trước 4 - 5 tuổi, ngay trước khi mọc các răng cửa vĩnh viên hàm trên, khi đó không ảnh hưởng gì đến việc mọc và sắp xếp các răng vĩnh viễn, do đó không cần điều trị. Nếu thói quen vẫn kéo đài đến thời kỳ mọc răng cửa vĩnh viễn hàm trên sẽ gây ra những rồi loạn cho việc mọc răng hoặc sắp xếp răng hoặc cả hai.
Nêu trẻ ngừng mút tay lúc 8 - 10 tuổi thì các hậu quả có thể điều chỉnh được. Bổ mẹ của trẻ cần biết rắng mút tay không gây ra sai khớp cắn loại II thật sự. Tệ nhất là có thể làm biến dạng xương ổ răng và lệch các răng liên quan với ngón tay mút. Thông thường, các mức độ lệch lạc khóp cắn chỉ là lệch răng một ít và chậm mọc răng nhưng vấn để này đều có thể tự điều chỉnh lại được.
Tuỳ theo vị trí đặt ngón tay và điểm tựa trên răng hay trên xương ổ răng khi mút, các răng sẽ di chuyển:
- Răng trên mọc nghiêng phía môi, làm thưa các răng.
- Răng cửa dưới nghiêng về phía lưỡi. Do khi mút ngón tay, lực sẽ tác động lên mặt trong răng cửa trên và mặt ngoài răng cửa dưới.
- Tăng độ cắn chia và cắn hở. Cần hở vùng cửa đo ngón tay thưởng đặt ở vị trí này, cản trở quá trình mọc của các răng cửa trong khi các răng hàm vản mọc bình thường hoặc thậm chí là làm lún các răng cửa.
- Hẹp hàm trên: Có thể do sự mất cân bằng giữa hệ thống cơ miệng và lưỡi. Khi mút tay, lưỡi bị đẩy xuống không chạm vào vòm miệng, không tạo được sự cân bằng với trương lực cơ môi má, đặc biệt là cơ má ép lại khi mút, tạo áp lực làm vùng răng hàm hàm trên bị đẩy về phía lưỡi, gây cắn chéo răng sau ở cá hai bên.
- Các răng cửa trên nghiêng nhiều về phía môi khiến chúng dễ gãy khi bị chấn thương.
- Căn hở có thể đưa đến việc đẩy lưỡi ra phía trước hay phát âm khó khăn.
- Do sự co của cơ cắn, môi, lưỡi bị ép lại nắm phía sau răng cửa trên khi nuốt, cảng làm tăng độ căn chia vả các răng cửa trên cảng bị nghiêng về phía trước.
- Tuy nhiên, có thẻ một trẻ vừa có khớp cản loại I1 tiểu loại 1 vửa có thói quen mút ngon tay chứ không phải mút ngón tay đưa đến khóp căn loại II, ở đây cần lưu ý yểu tổ di truyền.
- Khám thảy ngón tay bị mút to hần ra, đẹp và ướt giúp nha sĩ khẳng định thói quen này mà chưa cần phải hỏi trẻ hoặc bồ mẹ.
TÁC HẠI CỦA MÚT NGÓN TAY
Mặc dù hành động này có thể là một thói quen bình thường trong giai đoạn phát triển của trẻ, nhưng nếu kéo dài quá lâu, mút ngón tay có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng:
1. Vấn Đề Với Răng Miệng
- Hỏng men răng: Mút ngón tay kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của các răng vĩnh viễn. Áp lực từ ngón tay sẽ gây ra các vấn đề như răng mọc lệch, ảnh hưởng đến cấu trúc răng miệng của trẻ.
- Vấn đề về khớp cắn: Khi trẻ mút ngón tay liên tục, đặc biệt là trong giai đoạn răng cửa mọc, thói quen này có thể khiến các răng cửa trên của trẻ mọc lệch, gây ra tình trạng "khớp cắn mở" (open bite), tức là hai hàm răng không thể khép chặt khi trẻ ngậm miệng. Điều này không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến khả năng nhai và phát âm.
- Tăng nguy cơ sâu răng: Mút ngón tay thường đi kèm với việc trẻ tiếp xúc với nước bọt, có thể khiến các vi khuẩn trong miệng phát triển mạnh mẽ. Điều này làm tăng nguy cơ sâu răng, đặc biệt là nếu trẻ không có thói quen vệ sinh răng miệng đúng cách.
2. Ảnh Hưởng Đến Phát Triển Xương Hàm
Thói quen mút ngón tay lâu dài có thể gây ra sự biến dạng xương hàm. Khi trẻ liên tục dùng ngón tay để mút, lực tác động lên hàm có thể thay đổi hình dạng của xương hàm trên và dưới, dẫn đến sự mất cân đối trong cấu trúc khuôn mặt.
3. Vấn Đề Về Hình Thái Miệng Và Phát Âm
Khi thói quen mút ngón tay không được điều chỉnh sớm, sự thay đổi trong cấu trúc răng miệng và hàm có thể ảnh hưởng đến khả năng phát âm của trẻ. Trẻ có thể gặp khó khăn khi phát âm các từ, đặc biệt là những từ có âm “s”, “sh”, hoặc "z". Điều này có thể dẫn đến sự phát triển ngôn ngữ không đều và làm ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của trẻ.
4. Tác Động Xã Hội Và Tâm Lý
Trẻ em lớn lên với thói quen mút ngón tay thường gặp khó khăn trong việc hòa nhập với bạn bè hoặc các hoạt động xã hội. Hành động này có thể khiến trẻ cảm thấy tự ti, xấu hổ, đặc biệt khi trẻ đến tuổi đi học và thói quen này không còn được chấp nhận. Trẻ cũng có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, vì thói quen mút ngón tay thường liên quan đến việc tìm kiếm sự an ủi.
5. Nhiễm Trùng Và Vi Khuẩn
Mút ngón tay có thể tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể trẻ, vì tay và ngón tay thường xuyên tiếp xúc với các bề mặt không sạch sẽ. Điều này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng miệng, viêm lợi và các bệnh lý liên quan đến răng miệng.
CÁCH PHÒNG NGỪA VÀ GIẢM THÓI QUEN MÚT NGÓN TAY
Dưới đây là một số cách giúp cha mẹ có thể phòng ngừa và giảm thói quen mút ngón tay ở trẻ:
1. Tạo Lòng Tin Và Sự An Toàn Cho Trẻ
Cha mẹ nên giúp trẻ cảm thấy an toàn và yên tâm trong những tình huống căng thẳng hoặc không quen thuộc. Việc cung cấp một món đồ chơi yêu thích, hoặc một chiếc gối mềm, sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái mà không cần mút ngón tay.
2. Tạo Thói Quen Vệ Sinh Miệng Đúng Cách
Khuyến khích trẻ vệ sinh răng miệng ngay từ khi chiếc răng đầu tiên mọc lên. Điều này giúp trẻ làm quen với việc chăm sóc sức khỏe răng miệng và giảm thiểu nguy cơ sâu răng, đặc biệt là khi trẻ đã bắt đầu mút ngón tay.
3. Khuyến Khích Trẻ Bỏ Thói Quen Sớm
Khi trẻ đã bắt đầu phát triển thói quen mút ngón tay, cha mẹ nên khuyến khích và động viên trẻ bỏ thói quen này. Có thể dùng các biện pháp như mặc bao tay mềm cho trẻ, hoặc sử dụng các loại kem có mùi khó chịu để trẻ không muốn mút ngón tay.
4. Tạo Một Môi Trường Yên Tĩnh Và Hỗ Trợ
Môi trường gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ cảm thấy an toàn và thư giãn. Hãy đảm bảo rằng trẻ có một không gian yên tĩnh và được yêu thương đầy đủ để giảm cảm giác căng thẳng và lo lắng, từ đó ngừng thói quen mút ngón tay.
5. Tham Khảo Ý Kiến Chuyên Gia
Nếu thói quen mút ngón tay kéo dài và gây ra các vấn đề về răng miệng hoặc phát triển tâm lý, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa hoặc nha sĩ. Các chuyên gia có thể giúp đưa ra các giải pháp phù hợp để khắc phục tình trạng này.
KẾT LUẬN
Mút ngón tay là một hành vi tự nhiên của trẻ em, nhưng nếu không được kiểm soát kịp thời, thói quen này có thể gây ra nhiều tác hại cho sức khỏe răng miệng và sự phát triển toàn diện của trẻ. Các bậc phụ huynh cần nhận thức rõ các nguy cơ và chủ động can thiệp để giúp trẻ phát triển một cách lành mạnh và tự tin
